Οἱ ἅγιοι, οἱ πατέρες, πρῶτα ἐποίησαν καί ὕστερα δίδαξαν. Δέν μᾶς ἐπηρεάζει ὅμως ἡ βιοτή τους, δέν μᾶς ἀγγίζει, δέν μᾶς παρακινεῖ νά τούς μιμηθοῦμε, νά κάνουμε καί ἐμεῖς ὅ,τι ἔκαναν ἐκεῖνοι. Νά ἀφήσουμε δηλαδή τά θελήματά μας καί νά κάνουμε τό θέλημα τοῦ Θεοῦ· νά ἀπαρνηθοῦμε τόν ἑαυτό μας καί νά ὑπακούσουμε στόν Θεό. Εἴμαστε θύματα τῶν θελημάτων μας. Καί μάλιστα κάποιοι εἶναι θύματα μέχρι τοῦ σημείου νά κάνουν βαριές ἁμαρτίες. Νά μᾶς φυλάξει ὁ Θεός! Φαίνεται ὅτι ὀργιάζει τό κακό, ἡ ἁμαρτία, καί δέν ἀφήνει κανέναν· σαρώνει τούς πάντες. Ἀλλά καί στήν περίπτωση πού κάνεις τό πιό ἅγιο πράγμα, ἄν αὐτό εἶναι θέλημά σου, δέν τό θέλει ὁ Θεός.
Γι᾿ αὐτό, ἀνά πᾶσαν στιγμήν στήν πράξη νά λέμε αὐτό πού εἶπε ὁ Κύριος: Οὐ ζητῶ τό θέλημα τό ἐμόν ἀλλά τό θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. Αὐτό κατά κανόνα μέσα στήν ὑπακοή μπορεῖ νά γίνει μέ ἀσφάλεια.

Θυμᾶμαι, τό καλοκαίρι ἀφήναμε τό ζῶο νά βοσκήσει, δένοντάς το σέ ἕναν πάσσαλο μέ ἕνα σχοινί 15-20 μέτρων. Ἔτσι, τό ζῶο μποροῦσε νά κινηθεῖ μέσα σέ κάποια τετραγωνικά μέτρα, γιά νά βοσκήσει. Περιορίζοντας κατ᾿ αὐτόν τόν τρόπο τήν ἐλευθερία του, ἦταν σίγουρο ὅτι δέν θά τό χάσουμε. Ἀλλά καί τό ἴδιο τό ζῶο, τό ἥμερο, συνηθίζει καί θέλει νά ἔχει ἕνα ἀφεντικό, διότι εἶναι σίγουρο ἔτσι ὅτι θά τό πάει στόν στάβλο, θά τοῦ δώσει νά φάει, θά τό περιποιηθεῖ.
Στά πνευματικά θέματα, πάρα πολλοί εἶναι κάπως παγιδευμένοι. Ἄλλος ἔχει κόμπλεξ, ἄλλος ψυχικά τραύματα, ἄλλος ὑποσυνείδητες καταστάσεις. Αὐτά πράγματι βασανίζουν τόν ἄνθρωπο, τόν τυραννοῦν, ἀλλά τελικά τόν σώζουν. Νομίζω ὅτι στίς ἡμέρες μας ὁ Θεός ἐπιτρέπει ὅλες αὐτές τίς ψυχολογικές ἀρρώστιες γιά τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου· γιά νά τόν ἔχει «δεμένο», ὥστε νά μή φεύγει ἀπό τόν Θεό.

Ἡ Παναγία εἶναι παρούσα σέ ὅλες τίς ἀκολουθίες, εἰδικά στή θεία Λειτουργία. Μόλις γίνει ὁ καθαγιασμός τῶν Τιμίων Δώρων, ὁ λειτουργός ἱερέας θά πεῖ: Ἐξαιρέτως τῆς Παναγίας ἀχράντου… καί ὁ ψάλτης ψάλλει τό: Ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς… Ἐξαιρετικά ἐνθυμούμαστε ἐκείνη τήν ὥρα τήν Παναγία. Παρούσα, δηλαδή, ἡ Παναγία σ᾿ αὐτή τήν πιό ἱερή στιγμή.
Ἐκείνη τήν ὥρα ὁ ἱερέας ἔρχεται μπροστά στήν Ἁγία Τράπεζα καί ὑψώνει τό ἀντίδωρο. Τί εἶναι τό ἀντίδωρο; Ὅλα μαζί τά πρόσφορα πού ἦρθαν στήν ἐκκλησία σάν νά ἦταν ἕνα πρόσφορο, ἀπό τό ὁποῖο βγῆκε ὁ ἀμνός, πού ἔγινε Σῶμα Χριστοῦ. Ὅλο τό ὑπόλοιπο εἶναι ἡ Παναγία· διότι ὁ Χριστός βγῆκε ἀπό τό σῶμα τῆς Παναγίας. Αὐτό κόβεται ὡς ἀντίδωρο καί προσφέρεται στούς πιστούς. Ἡ ὕψωση ἐκείνη τήν ὥρα δέν εἶναι εὐλογία τοῦ ἀντιδώρου –τό ἀντίδωρο εἶναι εὐλογημένο– ἀλλά ἔτσι ὑψώνουμε, τιμοῦμε τήν Παναγία.

Οἱ ἄνθρωποι σήμερα ἀγαποῦν τήν εὐχαρίστηση, τή διασκέδαση, τίς ἀσχολίες· δυσκολεύονται νά μείνουν μόνοι μέ μόνο τόν ἑαυτό τους. Ἡ ζωή στόν κόσμο εἶναι ἔτσι, πού καταφέρνει κανείς καί ξεφεύγει ἀπό αὐτό. Ὅταν ὅμως κανείς μπεῖ σέ μοναστήρι καί ἀρχίσει τόν πνευματικό ἀγώνα, θέλει δέν θέλει θά ἔρθει ἀντιμέτωπος μέ τόν ἑαυτό του. Δέν γίνεται διαφορετικά· ἀλλιῶς, θά φυτοζωεῖ. Ἡ δυσκολία εἶναι νά τό δεχθεῖ κανείς αὐτό: «Ἄχ, Θεέ μου, τί ἔχω μέσα μου καί δέν τό ἤξερα, καί δέν θέλω νά τό δῶ». Καί φυσικά νά μήν ἀνησυχήσει, νά μήν ταραχθεῖ, νά μή φοβηθεῖ. Ὁ Θεός τό ξέρει πολύ πρίν τό γνωρίσουμε ἐμεῖς. Δέν μποροῦν νά προχωρήσουν τά πράγματα σάν νά μή συμβαίνει τίποτε· θά δοκιμασθεῖς. Ἀλλά ἔτσι ὠφελεῖται κανείς, ἐπειδή ἀκριβῶς νιώθει νά χαλοῦν συνέχεια τά δικά του, νά γκρεμίζονται. Ναί, τότε γίνεται ἡ πίστη πιό ἀληθινή μέσα του, καί τότε κτίζεται τό οἰκοδόμημα τοῦ Θεοῦ πιό καλά μέσα του.

Ἐκεῖνο πού σέ βοηθάει νά πάρεις τή στάση πού πρέπει νά πάρεις καί νά κάνεις αὐτό πού πρέπει, εἶναι νά ἔρθεις στή θέση τοῦ ἄλλου. Ποιός ἀπό μᾶς θά ἤθελε νά μήν τόν προσέξει ἰδιαίτερα ἐκεῖνος στόν ὁποῖο καταφεύγει ἤ νά τοῦ ποῦν κάποια λόγια ἴσα-ἴσα γιά νά τελειώνουμε καί νά κλείνει τό θέμα;
Εἶχα συναντηθεῖ μέ ἕναν γέροντα ἀπό τό Ἅγιον Ὄρος –αὔριο εἶναι ἡ μνήμη τῶν ἐν Ἁγίῳ Ὄρει διαλαμψάντων– καί μοῦ ἔκανε ἐντύπωση, καθώς κουβεντιάζαμε, ὅτι ἔνιωθες μαζί του πώς ἔρχεται στή θέση σου, δέν σέ περιφρονεῖ, δέν σέ ἀπορρίπτει. Αὐτό εἶναι ὅ,τι καλύτερο, ὄχι ἁπλῶς γιά νά διατεθεῖς ἔτσι πού νά βοηθήσεις, ἀλλά καί γιά νά τόν κάνεις τόν ἄλλο νά καταλάβει καί νά δεχθεῖ τή βοήθεια. Βέβαια, ὡς ἄνθρωποι πού εἴμαστε θά γίνουν καί λάθη καί θά ἐνεργήσουμε πλημμελῶς. Ἀλλά ὅσο ἐξαρτᾶται ἀπό τόν καθένα μας, πρέπει νά ἔχουμε πνεῦμα θυσίας. Ἔτσι ἁπλά-ἁπλά.

Δεῦτε ὀπίσω μου καί ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Δηλαδή, σάν νά λέει ὁ Κύριος στούς μαθητάς: «Ἐσεῖς δέν μπορεῖτε νά γίνετε μόνοι σας· ἐγώ θά σᾶς κάνω ἁλιεῖς ἀνθρώπων ἐκ τοῦ μηδενός». Διότι ἀπό τήν πλευρά τοῦ ἀνθρώπου ὑπάρχει ἕνα τίποτε. Ἐκ τοῦ μηδενός γίνεται κανείς ἁλιεύς ἀνθρώπων. Δέν στηρίζεται ὁ Κύριος σέ προσόντα, σέ ἀνθρώπινες ἱκανότητες καί ἐξυπνάδες ἀνθρώπινες, γιά νά καλέσει κάποιους νά τούς κάνει μαθητάς του, ἀποστόλους του.
Γιά νά μάθουν ὅμως οἱ ἀπόστολοι αὐτό τό μάθημα, χρειάστηκε ὄχι ἁπλῶς νά ἀκολουθήσουν τόν Χριστό, ἀλλά νά πάθουν πολλά –καί μάλιστα ὁ ἀπόστολος Πέτρος, πού ἔπαθε τό βαρύτερο πού μποροῦσε νά πάθει κανείς. Καί ὅμως, ἔτσι ἦταν πιά ἕτοιμοι νά δεχθοῦν τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γιά νά δημιουργήσει μέσα τους τήν καινούργια, τήν ἐν Χριστῷ ζωή, καί νά παραδώσουν αὐτή τή ζωή σέ ἄλλους καί οἱ ἄλλοι σέ ἄλλους…

Ὁ Θεός βλέπει τό βάθος τῆς καθεμιᾶς ψυχῆς. Καθώς γνωρίζει πῶς θά σκεπτόμαστε ἀργότερα, καίτοι ἐμεῖς, ὅσο εἴμαστε ἀκόμη μικρά παιδιά, δέν ξέρουμε τί μᾶς γίνεται, μᾶς ἀναλαμβάνει καί μᾶς βάζει στόν δρόμο του. Βέβαια, ὁ Θεός τόν κάθε ἄνθρωπο τόν ἔχει κάνει ἐλεύθερο καί τόν κρατάει ἐκεῖ στήν ἐλευθερία. Καί μολονότι τά πάντα ἐξαρτῶνται ἀπό τόν Θεό, ἀφήνει ἕνα περιθώριο στόν ἄνθρωπο, ὥστε νά πεῖ ναί ἤ ὄχι στόν Θεό. Καί καθώς ὡς Θεός γνωρίζει ὅτι μιά ψυχή, τώρα, πού εἶναι μικρούλα, δέν καταλαβαίνει, ἀλλά ὅταν ἔρθει σέ κατάλληλη ἡλικία καί περάσει ἀπό διάφορα στή ζωή, θά βρεῖ τόν Θεό, τήν προλαμβάνει τήν ψυχή ὁ Θεός, τήν προσέχει, τήν ὁδηγεῖ. Ἀπό αὐτῆς τῆς ἀπόψεως κάθε στιγμή τῆς ζωῆς ἔχει πολύ μεγάλη σημασία. Αὐτά τά βλέπουμε καί στό βιβλίο Ἐξομολογήσεις τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου.