Στήν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας αὐτό εἶναι πάρα πολύ βασικό: Ἕνας πνευματικός πατήρ γεννᾶ. Ἕνας ἀναγεννημένος ἄνθρωπος γεννᾶ ἀναγεννημένους ἀνθρώπους. Καί ἕνας ἀναγεννημένος ἄνθρωπος θά γεννηθεῖ ὁπωσδήποτε ἀπό κάποιον ἄλλον ἀναγεννημένο.
Ἡ μεγαλύτερη δυστυχία μας σήμερα εἶναι ἡ ἔλλειψη πού ὑπάρχει σέ πνευματικούς ὁδηγούς. Αὐτό κάπως τό προφητεύουν οἱ πατέρες. Κάθισαν μιά φορά στή σκήτη καί συζητοῦσαν. Καί ρώτησε ἕνας τόν μεγαλύτερο ἀνάμεσά τους: «Τί πέτυχαν οἱ πατέρες μας;» «Πέτυχαν σχεδόν τό ὅλον», λέει. «Ἐμεῖς τώρα;» «Ἐμεῖς κατά τό ἥμισι». «Ἀργότερα ἀπό μᾶς, στούς ἐσχάτους καιρούς;» «Τότε, ἀκριβῶς διότι δέν θά ὑπάρχουν ὁδηγοί ἀληθινοί, θά εἶναι πολύ δύσκολο οἱ χριστιανοί νά κάνουν ἔστω καί τό ἥμισι. Ἀλλά ὅσοι δέν παρασυρθοῦν ἀπό τό φοβερό ρεῦμα πού θά ὑπάρχει, αὐτοί θά ξεπεράσουν καί ἐμᾶς καί τούς πατέρες μας». Νά, σέ τόσο δύσκολη ἐποχή εἴμαστε.

Σάν σήμερα τό 1978 ἔγινε ὁ μεγάλος σεισμός στή Θεσσαλονίκη. Δέν ἔγινε ἐπειδή ἦταν πιό ἁμαρτωλοί οἱ Θεσσαλονικεῖς, ἀλλά ὁ Θεός περίμενε περισσότερα ἀπό αὐτούς, διότι ἡ Θεσσαλονίκη εἶναι μιά παλιά χριστιανική, βυζαντινή πόλη. Καί ἐμεῖς καθόλου δέν κάνουμε καλά, ὅταν, ἐνῶ ὁ Θεός ἀπό ὅλους μας περιμένει μετάνοια –καί ἔχουμε τήν καλή εὐκαιρία νά μετανοήσουμε λόγῳ τῶν γεγονότων πού συμβαίνουν– τίποτε δέν κάνουμε.
Νά βρισκόταν ἕνας τρόπος ὡς λαός αὐτῆς τῆς χώρας νά μετανοήσουμε· νά τά μαζέψουμε ὅλα ἀπό τά πολύ παλιά χρόνια πού χρωστοῦν καί οἱ προπάτορές μας, ἄς ποῦμε, καί νά μετανοήσουμε! Πρωτίστως νά τό κάνουμε ἐμεῖς οἱ ὁποῖοι πηγαίνουμε στήν ἐκκλησία. Καί μπορεῖ νά παρακινηθοῦν καί ἄλλοι ὕστερα. Πόσο ἀρεστό θά ἦταν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, κάθε φορά πού βγαίνουν στούς δρόμους οἱ ἄνθρωποι, ἀντί νά φωνάζουν, νά διεκδικοῦν, ὅλοι μαζί νά διαλαλήσουν τή μετάνοιά τους!

Ὁ Κύριος σήμερα μᾶς κάνει λόγο γιά τή μεγάλη μέριμνα πού ἔχουν οἱ ἄνθρωποι τί θά φᾶνε, τί θά φορέσουν· θά μπορούσαμε ἐδῶ νά προσθέσουμε: γιά τό ὅτι εἶναι ἄρρωστοι, ἄν βγῆκαν τά κατάλληλα φάρμακα. Καί ὁ Χριστός λέει: Ζητεῖτε πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.
Ὁ ἀπώτερος σκοπός, ὁ τελικός σκοπός εἶναι ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ· δέν εἶναι οὔτε νά ζήσουμε οὔτε νά πετύχουμε οὔτε νά ἔχουμε. Καί ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ δέν εἶναι, ἄς ποῦμε, ἕνας χῶρος ζεστός νά πᾶμε νά κουρνιάσουμε. Ἀλλά προσθέτει ὁ Κύριος: καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ, δηλαδή νά ζητοῦμε νά μᾶς ἁγιάσει ὁ Θεός, νά μᾶς καθαρίσει, νά μᾶς φωτίσει, νά εἶναι ἡ ζωή μας ἁγία, τό ὅλο εἶναι μας νά εἶναι ἁγιασμένο. «Ζητᾶτε τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί τόν ἁγιασμό σας»· αὐτή εἶναι ἡ ἔννοια. Καί ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. «Καί ὅλα τά ἄλλα θά προστεθοῦν, θά ἔρθουν».

Ὁ ἄνθρωπος εἶναι πλάσμα τοῦ Θεοῦ, καί ὡς πλάσμα ἔχει καλή κοινωνία μέ τόν Θεό. Ὅταν ὅμως κρατάει μέσα του τή δική του θεότητα, δέν μπορεῖ νά ἔχει σχέση μέ τόν Θεό. Ὅσο καλός κι ἄν εἶναι, λίγο ἅμα θιγεῖ τό κατεστημένο του, τό εἴδωλο πού ἔχει, δέν εἶναι πιά καλός. Καί αὐτό, γιατί ἔχει τόν δικό του θεό. Ἀκόμη καί ἔργα σπουδαῖα νά κάνει, δέν ὠφελοῦν, ἄν κρατάει μέσα του τήν ἔπαρση, τόν θεό αὐτόν, πού πῆρε ἡ ἀνθρωπότητα ἀπό τόν διάβολο καί τόν κρατάει.
Ἐκεῖνος ὅμως πού θά συναισθανθεῖ τήν ἁμαρτωλότητά του, αὐτομάτως θά τρέξει στό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καί ἐκεῖνος πού στηρίζεται στό ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἄνετα θά δεχθεῖ τήν οὐτιδανότητά του, τήν ἁμαρτωλότητά του. Καί ἀμέσως ὁ ἄνθρωπος μπαίνει σέ ἕναν δρόμο. Ἀρχίζει νά ταπεινώνεται ἀληθινά, αἰσθάνεται τή διάθεση νά λατρεύσει τόν ἀληθινό Θεό καί ἀρχίζει νά ἔχει ἀληθινή κοινωνία μαζί του.

Μερικές φορές ἐπιτρέπει ὁ Θεός κάποιος, κάποια νά χάσουν τά μυαλά τους, νά πάθουν ἄνοια. Τώρα τούς μαζεύουν αὐτούς τούς ἀνθρώπους οἱ συγγενεῖς, τούς προστατεύουν, ὑπάρχουν καί ἱδρύματα, ἀλλά παλιά ἦταν ἐκτεθειμένοι στή χλεύη τῶν ἀνθρώπων. Θυμᾶμαι κάποιο γεροντάκι, λίγο ἄρρωστος ἦταν, τόν ἔπιαναν ἀμέσως τά κλάματα, καί γελοῦσαν τά παιδιά, τόν κορόιδευαν. Αὐτός εἶχε μιά κάποια συναίσθηση, ἀλλά ἔχουμε ἄλλες καταστάσεις, πού κάποιοι εἶναι ἐντελῶς σέ ἄνοια καί γίνονται περίγελως τῶν ἄλλων. Ὅμως εἶναι ἐνδεχόμενο νά εἶναι ὑπέρ τῆς ψυχῆς τους αὐτό. Τό ὅτι δηλαδή ἐπιτρέπει ὁ Θεός νά τούς χλευάζουν ἤ καί νά τούς βασανίζουν, νά τούς τιμωροῦν, δέν τό ἀφήνει ὁ Θεός νά πάει χαμένο. Κάπου τά ἀξιοποιεῖ ὅλα αὐτά. Δέν ξέρουμε πῶς ὁ Θεός σώζει τόν καθένα. Σ᾿ αὐτές τίς περιπτώσεις, καθώς δέν δουλεύει πολύ ἡ λογική ἤ μπορεῖ νά μήν ὑπάρχει καθόλου ἡ λογική, τούς σώζει δωρεάν.

Ἀφοῦ πέρασε ἡ περίοδος τοῦ Πεντηκοσταρίου, ξαναρχίζει, τρόπον τινά, ὁ κύκλος τοῦ ἔτους. Καί εἶναι μιά καλή εὐκαιρία νά κάνουμε μιά ἀληθινή ἀρχή. Μάλιστα, εἶναι ὅ,τι χρειάζεται καί τό ὅτι ἑορτάζουμε τό γενέσιον τοῦ Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι μείζων πάντων τῶν γεννηθέντων ἐκ γυναικός. Ὁ τίμιος Πρόδρομος εἶναι ὄντως μέγιστος, εἶναι ἡ ἀρχή τοῦ Εὐαγγελίου, εἶναι αὐτός ὁ ὁποῖος ἄνοιξε τόν δρόμο καί μᾶς ὁδηγεῖ στόν δρόμο, πού εἶναι, βέβαια, ὁ Κύριος. Καί ἐμεῖς θά περάσουμε ἀπό τόν τίμιο Πρόδρομο γιά νά βροῦμε τόν Χριστό. Ἀφοῦ λέμε ὅτι βάζουμε ἀρχή, τελείωσαν οἱ ὑπεκφυγές, αὐτό τό ἀνεύθυνο καί κυρίως τό νά εἶσαι αἰχμάλωτος τοῦ ἐγώ. Ἦρθε ἡ ὥρα νά κάνουμε ὑπακοή. Δέν ὑπάρχει ἄλλος δρόμος. Καί δέν εἶναι τό θέμα τόσο ὅτι πρέπει νά εἶναι κανείς ἅγιος ἤ νά ἔχει προκόψει, ὅσο τό νά ἔχει διάθεση νά ὑπακούσει. Ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, ἀναλαμβάνει ὁ Θεός καί μᾶς ὁδηγεῖ.

Ὅταν ἕνας πεθάνει, δέν τόν κοινωνοῦμε. Λάβετε φάγετε λέει ὁ Κύριος στό Εὐαγγέλιο. Δηλαδή, πρέπει νά εἶναι ζωντανός κανείς γιά νά δεχθεῖ. Ἔτσι γενικότερα, ὁ ἄνθρωπος δέν θά θεραπευτεῖ πνευματικά, ἄν δέν κάνει χρήση αὐτῆς τῆς δυνατότητος πού ἔχει, καθώς δέν εἶναι πεθαμένος. Ἐντάξει, εἶναι ἁμαρτωλός, τσακισμένος, ἀμαυρωμένος, πληγωμένος, βρώμισαν οἱ πληγές του, ἀλλά δέν εἶναι πεθαμένος. Ὅπως ἕνας πού εἶναι στό χειρότερο χάλι μέσα στό νοσοκομεῖο, μπορεῖ ὅμως νά βγάλει μιά φωνούλα: «Γιατρέ, ἔλα καί σ᾿ ἐμένα! Ἀδελφή, ἔλα». Καί ὁ Θεός περιμένει νά ζητήσει ὁ ἄνθρωπος. Ἔχει καθένας τή στοιχειώδη δυνατότητα νά ταπεινωθεῖ λίγο, νά ὑπομένει λίγο, νά ἀγαπήσει, νά προσευχηθεῖ. Καί ἔρχεται ἡ ἄκτιστη χάρη ἀπό τόν Θεό καί βρίσκει ὑπόστρωμα τό ὅτι ὁ ἄνθρωπος φωνάζει: «Ἔλα, Θεέ μου!», τό ὅτι νιώθει τήν ἀναξιότητά του καί τρέχει στόν Θεό. Καί αὐτή ἡ χάρη μεταμορφώνει τόν ἄνθρωπο.