Σήμερα ἑορτάζουμε ἰδιαίτερα τόν Χριστό ὡς Σοφία τοῦ Θεοῦ. Ἡ σοφία ἡ κατασκευάσασα τόν κόσμον, ὅπως λέει ἕνα τροπάριο. Καί σέ ἄλλα τροπάρια γίνεται λόγος γιά τή σοφία αὐτή τοῦ Κυρίου, πού φανερώθηκε τήν ἡμέρα πού πῆγε ὁ Ἰησοῦς δωδεκαετής στόν ναό, καί τήν ὁποία θαύμαζαν ἀκόμη καί οἱ ἀντίπαλοί του.
Ὁ Θεός εἶναι πάνσοφος, ἑπομένως καί ὁ Υἱός εἶναι πάνσοφος. Καί ἐμᾶς δέν μᾶς μαθαίνει κάποια πράγματα ἁπλῶς, ἀλλά ἑνώνεται μαζί μας καί μᾶς δίνει τόν ὅλο ἑαυτό του, μᾶς κάνει ὁμοίους του. Σοφός ἐκεῖνος, σοφούς κάνει καί ἐμᾶς. Οἱ πατέρες βρῆκαν μιά ἄλλη λέξη ὡς καταλληλότερη γιά τούς ἀνθρώπους: νά ἔχει κανείς διάκριση. Διάκριση ἔχει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος καί θά δεῖ τί εἶναι ἀληθινό καί σωστό, ἀλλά καί θά τό προσφέρει αὐτό κατά σωστό τρόπο. Ἄν δέν κάνουμε τό ἀληθινό, τό σωστό ὅπως θέλει ὁ Θεός, δέν ὠφελεῖ οὔτε τούς ἄλλους οὔτε ἐμᾶς.

Καί κανένα ἄλλο πρόβλημα νά μήν ἔχεις, γιά νά ζήσεις, χρειάζεται νά κουραστεῖς, νά ἱδρώσεις, ὅπως τό εἶπε ὁ Θεός στόν Ἀδάμ μετά τήν παρακοή: ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τόν ἄρτον σου. Καί ἐμεῖς νά τό δεχόμαστε. Πόσοι καί ποιοί χριστιανοί ἀντιμετωπίζουν ἔτσι τά βάσανα καί τά παθήματα, τίς ὅποιες θλίψεις τῆς ζωῆς;
Τό πάθος τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἑκούσιο, δέν τοῦ τό ἐπέβαλαν. Τό δέχθηκε, διότι ἔτσι θά σωζόταν τό ἀνθρώπινο γένος. Καί ὅλα αὐτά πού οἰκονομεῖ ὁ Θεός νά πάθουμε ἀπό τήν πρώτη στιγμή πού ὑπάρχουμε σ᾿ αὐτόν τόν κόσμο ὥς τήν τελευταία, εἶναι τό πάθος καί ὁ σταυρός μας, τά παθήματα τά προσωπικά μας, πού τά οἰκονομεῖ ἔτσι ὁ Θεός, καί ἐμεῖς ὀφείλουμε νά τά σηκώσουμε ἑκουσίως –χωρίς ἴχνος μοιρολατρίας– ὡς θέλημα Θεοῦ. Ἔτσι θά συσταυρωθοῦμε μέ τόν Χριστό· ἔτσι θά πεθάνει ἡ ἁμαρτία μέσα μας καί θά ἀναστηθοῦμε.

Στήν Α΄ ἐπιστολή τοῦ ἁγίου Ἰωάννου, πού εἶναι πράγματι κάτι ἰδιαίτερο, διαβάζουμε: Ἀγαπητοί ἐάν ἡ καρδία ἡμῶν μή καταγινώσκῃ ἡμῶν παρρησίαν ἔχομεν πρός τόν Θεόν καί ὅ ἐάν αἰτῶμεν λαμβάνομεν παρ᾿ αὐτοῦ.
Ὅπως κι ἄν ἔχει τό πράγμα, ὁ καθένας εἶναι ἁμαρτωλός. Ὅταν ὅμως ὁ ἄνθρωπος μετανοεῖ καί νιώθει ὅτι τόν συγχώρησε ὁ Θεός, τότε τακτοποιεῖται ἔτσι, πού δέν ἔχει τύψεις μέσα στήν καρδιά του, ὁπότε εἶναι ἀνοιχτός ὁ δρόμος πρός τόν Θεό. Καί ὄχι ἁπλῶς νιώθουμε ὅτι εἴμαστε παιδιά τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ὅ,τι ζητοῦμε τό λαμβάνουμε. Ἐξυπακούεται ὅτι αὐτό πού ζητᾶς, δέν εἶναι δυνατόν νά εἶναι ἀντίθετο μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά τί εἶναι τό θέλημα τοῦ Θεοῦ; Νά σέ ἀδικήσει, νά σέ τυραννήσει, νά σέ κάνει δυστυχή, φτωχό, νά σοῦ στερήσει τά ἀγαθά του; Ὄχι. Τό θέλημα τοῦ Θεοῦ εἶναι ὄχι ἁπλῶς νά σοῦ δώσει τά πάντα, ἀλλά τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του, νά σέ κάνει ὅμοιό του.

Ὁ ἅγιος Χριστοφόρος γνώριζε καλά ὅτι δέν ἦταν σέ θέση νά εὐχαριστήσει τόν Χριστό ὅπως θά ἤθελε· δυσκολευόταν νά προσευχηθεῖ –ἦταν ἀγράμματος– καί νά νηστέψει λόγῳ σωματικῆς διάπλασης. Τότε τοῦ εἶπε ἕνας γέροντας: «Ἐδῶ κάτω ἔχει ἕναν χείμαρρο. Ὅταν βρέχει πολύ, οἱ ἄνθρωποι δέν μποροῦν νά περάσουν ἀπέναντι. Ἐσύ θά μποροῦσες, λόγῳ τοῦ ὄγκου τοῦ σώματός σου, νά τούς περνᾶς». Καί τό δέχθηκε εὐχαρίστως. Ὁ ἁπλός αὐτός ἅγιος, πού εἶχε τρόπον τινά καί δυσκολίες ἀπό τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του, καθώς δέν μποροῦσε νά ζήσει μέ λίγη τροφή, ἀφοσιώθηκε στό ἔργο αὐτό μέ ὅλη τήν ἀγάπη του, ἔχοντας πόθο τό ὑπόλοιπο τῆς ζωῆς του νά κάνει ὅ,τι μπορεῖ γιά τόν Χριστό. Καί ὁ Κύριος, πού προσέχει τούς ἁπλούς, τούς ταπεινούς, τόν ἀξίωσε αὐτῆς τῆς μεγάλης τιμῆς: ἀπό αὐτόν τόν κόσμο ἀκόμη νά φέρει ἐπάνω του τόν ἴδιο τόν Χριστό. Γι᾿ αὐτό ὀνομάστηκε Χριστοφόρος.

Ὁ Χριστός εἶπε στή Σαμαρείτιδα: «Ἄν γνώριζες ποιά εἶναι ἡ δωρεά τοῦ Θεοῦ...» Ὁ Σωκράτης ἔλεγε ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτάνει, ζεῖ ὅπως ζεῖ, λόγῳ ἀγνοίας. Στόν χριστιανισμό δέν εἶναι ἔτσι. Δέν ἀρκεῖ νά γνωρίζεις ποιό εἶναι τό καλό. Τό πρόβλημα εἶναι πῶς θά μπορέσεις νά τό κάνεις. Ὁ χριστιανισμός ἀκριβῶς δίνει στόν ἄνθρωπο τή δύναμη νά μπορέσει νά ἀποφύγει τό κακό καί νά κάνει τό καλό.
Ἐδῶ στή Σαμαρείτιδα δέν εἶναι ἡ σωκρατική γνώση· ἐδῶ τό θέμα εἶναι νά ἀνοίξουν τά μάτια τῆς ψυχῆς της καί νά δεῖ τή δωρεά πού προσφέρει ὁ Θεός, γιά νά μπορέσει νά γίνει αὐτό πού πρέπει νά γίνει. Ὅσο κι ἄν τήν προσφέρει ὁ Θεός, δέν μπορεῖ νά φθάσει στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, ἄν ὁ ἄνθρωπος δέν τή δεχτεῖ. Εἶναι ὅρος ἀπαράβατος: πρέπει νά ὑπάρξει ἀπό τόν ἄνθρωπο ἡ συγκατάθεση. Αὐτό εἶναι τό πρῶτο γιά τόν πιστό.

Ἄλλο εἶναι νά μένει κάποια ψυχή στό μοναστήρι ἁπλῶς μέ βάση τή λογική, τίς ἀνθρώπινες σκέψεις: «Νά, εἴμαστε ἐδῶ, πιστεύουμε στόν Θεό, προσπαθοῦμε νά κάνουμε τό καθῆκον μας, ἀγωνιζόμαστε». Ἄλλο αὐτό, πού τό κάνει κάθε χριστιανός, καί ἄλλο νά αἰσθάνεται ἡ ψυχή ὅτι εἶναι ὁ Θεός ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τήν ἔφερε ἐδῶ, ὁ ὁποῖος τή γνωρίζει, τήν ἀγαπᾶ, εἶναι μαζί της, κάνει συγκατάβαση, θέλει νά εἶναι ἡ ψυχή στόν δρόμο τῆς σωτηρίας, καί ὅλα τά εὐλογεῖ ὁ Θεός. Γιά, νά τό σκεφθοῦμε λίγο ἔτσι: σάν νά εἶναι τό μοναστήρι τοῦ Θεοῦ.
Βέβαια, θά μποροῦσαν καί τά μέλη μιᾶς οἰκογένειας νά ζοῦν μέ ἀνάλογη συναίσθηση, ὅτι εἶναι εὐλογημένη οἰκογένεια, ὅτι εἶναι εὐλογημένη ἡ ὅλη ζωή τους, καί χρειάζεται νά ἔχουν τόν νοῦ τους καί νά ἀνταποκρίνονται στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ναί, ἔχει μεγάλη σημασία, ὁ καθένας μας, ὅπου κι ἄν εἴμαστε, νά τό νιώθουμε ἔτσι, νά τό ζοῦμε ἔτσι.

Μετάνοια δέν εἶναι ἁπλῶς ὅτι ἔκανα μιά πράξη μή καλή καί πάω καί τό λέω στόν πνευματικό. Κάθε πράξη πού γίνεται ἀπό τόν ἄνθρωπο δημιουργεῖ καί ἀνάλογη ἐσωτερική κατάσταση, ἀνάλογη νοοτροπία, ἀνάλογες σκέψεις καί βιώματα. Ὅταν ἁπλῶς ἐγώ πάω καί ἀπαριθμήσω κάποιες συγκεκριμένες πράξεις μου, τίς ὁμολογήσω, ἀλλά γενικά ὅμως ἡ νοοτροπία μου, ἡ στάση μου ἔναντι τοῦ Θεοῦ, ἔναντι τῆς ἀληθείας, ἔναντι τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ καί τοῦ Εὐαγγελίου δέν ἀλλάζουν, κατά βάθος δέν μετενόησα καί σάν νά μήν ἐξομολογήθηκα. Ἕνας νευρωτικός, γιά παράδειγμα, πολλές φορές λέει, λέει στήν ἐξομολόγηση· δέν σταματᾶ. Καί μάλιστα, ἄν βρεθεῖ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θά τοῦ δείξει ἀγάπη καί κατανόηση, τότε πράγματι ξεδιπλώνει καί ξανοίγει ὅλο τό βάθος τῆς ψυχῆς του καί φανερώνει πολλά πράγματα. Δέν ἀρκοῦν ὅμως αὐτά. Πρέπει νά ἀποφασίσει κανείς νά μετανοήσει ἔτσι, πού νά ἀλλάξει ριζικά.