Κάποτε ὁ Θεός μίλησε στόν προφήτη Σαμουήλ καί τοῦ εἶπε: Τίνα ἀποστείλω; «Ποιόν νά στείλω;» Καί ὁ προφήτης πετάχτηκε καί εἶπε: Ἰδού ἐγώ ἀπόστειλόν με Ἀμέσως ἀνταποκρίθηκε.
Δέν ξέρω ἄν ἔχετε ὑπ᾿ ὄψιν σας ἀνθρώπους, πού δέν δυσκολεύεσαι καθόλου νά τούς πεῖς κάτι, καί ἄνετα ἀκοῦν, ἄνετα ἀνταποκρίνονται. Εἶναι ἐλάχιστοι αὐτοί. Οἱ πολλοί, κατά κανόνα –ἰδιαίτερα στήν ἐξομολόγηση– δέν σοῦ ἀφήνουν περιθώριο νά πεῖς: «Τώρα ἔτσι ὅπως μίλησες, δέν εἶναι σωστό. Ἀμύνεσαι, εἶναι σάν νά λές: ‘‘Δέν δίνω δικαίωμα’’». Εἶναι ἀνάγκη ἡ καθεμιά ψυχή, ἔτσι ὅπως εἶναι προπαντός ὁ σημερινός ἄνθρωπος, νά ἀκούσει κατά πολύ συγκεκριμένο τρόπο: «Κοίταξε, σκέφτεσαι ἔτσι, ἐκδηλώνεσαι ἔτσι· καί δέν εἶναι σωστό». Ἄν δέν γίνει αὐτό, βολεύεται κανείς. Δέν εἶναι τυχαῖα κανείς ὅ,τι εἶναι. Αὐτό τόν βολεύει, καί δέν βγαίνει ἀπό τό καβούκι του.

Ὅλη ἡ ἁμαρτία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἀνυπακοή. Ὕψωσε ὁ ἄνθρωπος κεφάλι καί εἶπε: «Ὄχι, δέν εἶναι ἔτσι ὅπως τά λές ἐσύ, Θεέ», καί ἔκανε τό δικό του. Καί ὁ Θεός ὁ ἴδιος ἔρχεται καί μπαίνει στήν ὑπακοή. Ὁ Χριστός ὡς παιδί, ὡς ἄνθρωπος, ἔκανε ὑπακοή στή μητέρα του καί στόν θετό πατέρα του· ἦν ὑποτασσόμενος αὐτοῖς. Σκεφτεῖτε νά ἐρχόταν ὁ ἄνθρωπος στόν κόσμο σέ ἡλικία πού νά μήν ἔχει ἀνάγκη ἀπό κανέναν. Πώ πώ, ζούγκλα θά ἦταν ἡ κοινωνία! Καί εἶναι ἔγκλημα αὐτό πού γίνεται σήμερα: εὐθύς μόλις τό παιδί λίγο ἀρχίσει νά λέει τίς πρῶτες του λέξεις, γίνεται προσπάθεια νά ἔχει θέληση, καί ἡ μαμά παρακαλεῖ καί τρέχει ἀπό πίσω μήν τυχόν τάχα τό στενοχωρήσει. Τά ἔχει οἰκονομήσει ἔτσι ὁ Θεός, ὥστε μέσα στήν οἰκογένεια νά ὑπάρχουν τά παιδιά, οἱ γονεῖς, ὁ παππούς, ἡ γιαγιά, καί ὅλα αὐτά εἶναι χρειαζούμενα, ὥστε νά μάθει τήν ὑπακοή κανείς. Ἄλλο τώρα τί κάνουν σήμερα οἱ ἄνθρωποι.

«Ἐγώ ἐγκαταστάθηκα βασιλεύς ἀπό τόν Θεό στό ὄρος τό ἅγιο», μᾶς λέει ὁ ψαλμωδός. Ἐάν κανείς θέλει νά γίνει πράγματι ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, πρέπει νά ἀφήσει τόν οὐράνιο Πατέρα νά ἐγκαταστήσει μέσα του βασιλιά διά τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου τόν Χριστό. Νά ἀναλάβει τά ἡνία τῆς ὑπάρξεώς μας, τῆς καρδιᾶς μας, τοῦ εἶναι μας, ὁ Χριστός.
Μιά ψυχή, ἕνας ἄνθρωπος εἶναι ὅλος ὁ κόσμος, καί ὁ οὐράνιος καί ὁ ἐπίγειος. Διότι ὁ ἄνθρωπος, ἐπειδή εἶναι ὕλη καί πνεῦμα, μετέχει καί τοῦ οὐρανίου κόσμου, τοῦ πνευματικοῦ, καί τοῦ ἐπιγείου κόσμου, τοῦ ὑλικοῦ. Ἕνας ἄνθρωπος εἶναι ὅλη ἡ κτίση, καί ὁ Κύριος, πρωτίστως, ἐγκαθίσταται βασιλιάς καί κάνει τή βασιλεία του μέσα στήν καθεμιά καρδιά. Ἔτσι, κατακτώντας καί κυριεύοντας, μέ τήν καλή ἔννοια τῆς λέξεως, τή μιά καρδιά, τήν ἄλλη, τήν ἄλλη, ἐπεκτείνει τή βασιλεία του, ὥστε νά ἀγκαλιάζει ὅλους τούς ἀνθρώπους.

Ὁ πλούσιος νέος ἦταν θρησκευτικός ἄνθρωπος καί τηροῦσε τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά στή συνάντησή του μέ τόν Χριστό δέν πῆγαν καλά τά πράγματα. Ἀπό τό ἕνα μέρος, δέν ἔνιωθε πλήρης, καί γι᾿ αὐτό πλησίασε τόν Χριστό καί τόν ρώτησε: Τί ἔτι ὑστερῶ; Ἀπό τό ἄλλο μέρος ὅμως περίμενε νά τοῦ πεῖ ὁ Χριστός ὅτι αὐτό πού κάνει φτάνει, ἤ ἕνα κάτι ἀκόμη νά κάνει. Ὁ Χριστός ὅμως τοῦ ζήτησε τά πάντα. Καί αὐτός λυπήθηκε.
Συμβαίνει κάθε ἄνθρωπος νά μή δυσκολεύεται πολύ νά ἐγκαταλείψει κάποια πράγματα, κάπου ὅμως εἶναι κολλημένος. Καί ὅσες φορές ἔχει διάθεση νά ἀνταποκριθεῖ στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, εἶναι πρόθυμος νά δώσει τά πάντα, ἐκτός ἀπό αὐτά μέ τά ὁποῖα εἶναι δεμένος. Ἀλλά δέν μπορεῖ νά γίνει καί τό ἕνα καί τό ἄλλο. Ἄν κρατᾶς τά «πλούτη σου» –αὐτά δηλαδή πού γιά σένα εἶναι πολύτιμα καί πολύ χρήσιμα– χάνεις τόν Θεό.

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός ἔνιωσε κάποια στιγμή τήν ὑποχρέωση νά κηρύξει τόν λόγο τοῦ Θεοῦ. Καί μολονότι ἦταν στό Ἅγιον Ὄρος μοναχός, βγῆκε στόν κόσμο. Ὁ ἅγιος δέν πῆγε στό Ὄρος μέ σκοπό τάχα νά καταρτιστεῖ ἐκεῖ πνευματικά καί νά βγεῖ μετά νά κάνει τό ἔργο πού ἔκανε. Πῆγε ἐκεῖ, διότι ἔτσι δέχτηκε τήν κλήση τοῦ Θεοῦ. Καί ὁ ἴδιος ὁ Κύριος πάλι τόν κάλεσε τήν κατάλληλη ὥρα, ὁπότε ἄφησε καί τό Ὄρος καί τό μοναστήρι καί τήν ὅλη εἰδική διαβίωση ἐκεῖ καί ἐξῆλθε νά κηρύξει τό Eὐαγγέλιο κατά πῶς θά τόν φώτιζε τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, κατά πῶς θά τόν ὁδηγοῦσε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός.
Ὅταν ἐσύ ἔχεις ὄνειρα, σχέδια, προγράμματα –«Θά κάνω ἔτσι καί θά κάνω ἀλλιῶς»– δέν σέ δέχεται ὁ Θεός· πᾶς μόνος σου. Ὁ Θεός δέχεται ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει διάθεση νά ὑπακούσει στό θέλημά του, νά κάνει τό ἔργο του· ἔχει διάθεση νά δίνει καί τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του ἐν λευκῷ, ἄνευ ὅρων στόν Θεό.

Γιά, νά ρωτήσουμε τήν καρδιά μας: Εἴμαστε διατεθειμένοι, ὅ,τι κι ἄν μᾶς στοιχίσει, νά ἐμπιστευόμαστε τόν ἑαυτό μας στόν Θεό; Ἔχουμε αὐτόν τόν καημό, νά μᾶς ὁδηγήσει ὁ Θεός στόν δρόμο τῆς ἁγιότητος;
Ἔλεγε ὁ ἅγιος Γεννάδιος, ὁ πρῶτος πατριάρχης μετά τήν Ἅλωση, σέ μιά προσευχή πού συνέταξε καί τή διάβαζε στό τέλος κάθε θείας Λειτουργίας: «Κι ἄν ὅλα τά χάσαμε, τίποτε δέν χάσαμε, ἄν δέν χάσουμε ἐσένα, Κύριε». Διότι ὅλο τό θέμα εἶναι τόν Κύριο νά μή χάσουμε, τόν Κύριο νά ἀκολουθοῦμε, τό δικό του θέλημα νά κάνουμε, τίς δικές του ἐντολές, καί νά ἀπαρνούμαστε συνεχῶς τόν ἑαυτό μας.
Εἶναι ἐπικίνδυνο αὐτό πού ἔχουμε πάθει ἐμεῖς οἱ χριστιανοί στά χρόνια μας: Ἔχουμε μιά κάποια εὐσέβεια, μιά κάποια πίστη, ἀλλά ἄραγε εἴμαστε στόν δρόμο τοῦ Θεοῦ ὅπως θέλει ὁ Θεός; Δεχθήκαμε τήν ὅλη ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ καί ἀνταποκρινόμαστε ἀληθινά;

Πνευματικά, στήν κάθε παρούσα στιγμή παραδίδεις στόν Θεό τόν ἑαυτό σου –αὐτό πού ἔχεις στά χέρια σου, τό συνειδητό. Καί αὔριο κιόλας βλέπεις ὅτι δέν τόν παρέδωσες. Ὄχι ὅτι ἡ πράξη σου αὐτή ἦταν ψεύτικη. Ἀλλά τί συνέβη; Βοηθάει ἐδῶ τό ἑξῆς παράδειγμα: Βάζουμε ἕνα καρπούζι μέσα στό νερό καί ὅσο ἐξέχει –πού εἶναι τό συνειδητό, θά λέγαμε– τό κόβουμε σύρριζα μέ τό νερό, καί ἀμέσως τό καρπούζι βγαίνει πιό ἔξω. Κόβοντας καί ἄλλη φέτα, χωρίς νά χρειαστεῖ νά κάνουμε τίποτε ἄλλο, βγαίνει καί ἄλλο στήν ἐπιφάνεια, ὥσπου βγαίνει ὅλο.
Ἕνας λόγος πού δέν παραδίδεται κανείς στόν Θεό εἶναι καί αὐτός: Βλέπει συνέχεια νά βγαίνει ὅλο καί καινούργιος ἑαυτός του ἀπό βαθύτερα, καί καμιά φορά βγαίνουν βιώματα καί καταστάσεις πού ἔχει ἀπωθήσει καί τρομάζει. Καί γι᾿ αὐτό σταματάει τό ἔργο. Ὅποιος ὅμως ἔχει κουράγιο νά κάνει αὐτή τήν ἐργασία, σιγά-σιγά λυτρώνεται.