Ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες νά σκεφτοῦμε σοβαρά: Οἱ ἐχθροί μας, βέβαια, δέν μᾶς λυποῦνται καί κάνουν ὅ,τι κάνουν. Ἀλλά πῶς ὁ Θεός, ἡ Παναγία τούς ἀφήνουν; Ὁπωσδήποτε, ὁ Θεός μᾶς πονάει, δέν θέλει νά ὑποφέρουμε, ἡ μητέρα του ἀκόμη πιό πολύ. Καί ὅμως, τόσα γίνονται, καί δέν ξέρουμε τί θά γίνει στό μέλλον. Πιστεύω ὅτι φταῖμε καί χρειάζεται νά μετανοήσουμε. Πέσαμε σέ μιά φοβερή πλάνη. Προπαντός στά χρόνια μας φαίνεται πάρα πολύ αὐτό πού κυρίευσε τούς ἀνθρώπους. Ναί μέν τρέχουν στήν Παναγία, ζητοῦν τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ἀλλά οὔτε λόγος γιά μετάνοια, οὔτε λόγος ὅτι ἁμαρτήσαμε, ὅτι κάπου σφάλλουμε. Τίποτε! Τί γίνεται; Αὐτό, φαίνεται, εἶναι μιά ἀρρώστια καί μιά ἐπιτυχία τοῦ διαβόλου. Ὁρισμένες ψυχές πρόθυμα κάνουν κάποιον κόπο, νά προσευχηθοῦν, ἄς ποῦμε· ἀλλά καμιά αἴσθηση ὅτι ἔσφαλαν, ὅτι ἁμάρτησαν, ὅτι ἔκαναν τό θέλημά τους καί ὄχι τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Αὐτό νά προσέξουμε, ἀδελφοί μου.

Ὁ ἀββᾶς Δωρόθεος φρονεῖ ὅτι τό πᾶν εἶναι ἡ ταπείνωση. Σέ ὅποια κατάσταση κι ἄν βρίσκεσαι –ἔγινε τοῦτο, ἔγινε ἐκεῖνο– ταπεινώσου. Δέν χρειάζεται νά ἔχει κανείς ἄλλες ἀρετές γιά νά ταπεινωθεῖ· ὄχι. Ἴσα-ἴσα, οἱ ἁμαρτίες, τά πάθη, ἡ ὅλη ἀκαταστασία βοηθοῦν νά ταπεινωθεῖ κανείς. Καί ὅταν ταπεινωθεῖς, ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι ὅπως μιά γλάστρα: βάζεις στή γλάστρα χῶμα καί ἐκεῖ φυτεύεις ὅ,τι θέλεις.
Κάνεις μετάνοιες, κάνεις προσευχές, κάνεις ἀγρυπνίες, ἀλλά, ἄν δέν νοιάζεσαι νά ἔχεις ταπεινοφροσύνη μέσα σου, δέν ὠφελεῖσαι. Ὅταν κανείς κάνει διάφορα πνευματικά πράγματα, ἄν δέν προσέξει, ὑπερηφανεύεται. Ἐνῶ ὁ ταπεινός δέν θά θυμώσει ποτέ, δέν θά ὀργιστεῖ, δέν θά ἀδικήσει, δέν θά κατακρίνει, δέν θά γλεντάει τή ζωή. Μέ τήν ταπεινοφροσύνη καί ὅλες οἱ ἀρετές θά ἔρθουν στήν ψυχή σου καί εἶναι ἀσφαλισμένη ἡ ψυχή σου.

Παντοῦ καί πάντοτε νά χαιρόμαστε, ὄχι γιά τόν ἑαυτό μας –ἐμεῖς εἴμαστε ἁμαρτωλοί– ἀλλά γιά τόν Χριστό μας, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀληθινός Θεός μας, πού ἔγινε ἄνθρωπος· νά χαιρόμαστε γιά τήν Παναγία πού γέννησε τόν Χριστό καί νά μή φοβόμαστε τίποτε. Δέν εἴμαστε ἐμεῖς ὅπως οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι, οἱ καημένοι, πού εἶναι μόνοι μέ μόνο τόν ἑαυτό τους καί μέ τά ἐπιτεύγματά τους, στά ὁποῖα στηρίζονται. Ὁ χριστιανός στηρίζεται στόν Θεό, πού εἶναι τό πᾶν, καί δέν ἔχει νά φοβηθεῖ τίποτε. Νά χαιρόμαστε λοιπόν παντοῦ καί πάντοτε, καί ἰδιαίτερα αὐτές τίς ἡμέρες, πού θά ἑορτάσουμε τήν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου. Τελικά, νά χαιρόμαστε, διότι θά μπορούσαμε νά μήν ὑπάρχουμε καθόλου ἤ νά ζοῦμε στήν ἄγνοια, νά εἴμαστε στήν πλάνη, στό σκοτάδι, καί ὁ Θεός βρῆκε τρόπο καί μᾶς ἔφερε κοντά του, μᾶς ἔβαλε στόν δρόμο του. Καί ἤδη ἡ Παναγία μας, πού εἶναι μητέρα του, γίνεται καί δική μας μητέρα. Τί ἄλλο θέλουμε;

Πάντας συνηγάγετο πρός εὐφροσύνην τούς πιστούς, μᾶς λέει ἕνας ὕμνος πού ψάλλουμε στήν ἑορτή τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου. Σήμερα μᾶς συγκεντρώνει ἡ Παναγία νά εὐφρανθοῦμε! Νά γεμίσει ἡ ψυχή μας ἀπό εὐφροσύνη καί ἀγαλλίαση καί φυσικά ἀπό εὐγνωμοσύνη καί εὐχαριστία. Νά τό πιστέψουμε αὐτό καί νά τό πάρουμε ἔτσι ἀκριβῶς.
Διότι κανείς σπεύδει ἀμέσως νά πεῖ: «Μά, εἶμαι ἔτσι, εἶμαι ἀλλιῶς, νιώθω ἔτσι, νιώθω ἀλλιῶς· πῶς θά χαρῶ;» Θά χαρεῖς, ἀφοῦ ὅλα αὐτά τά τακτοποιεῖ ὁ Θεός. Ἐάν ἐσύ αἰσθάνεσαι ἐν ἐκκρεμότητι, εἶναι γιατί δέν μετανοεῖς, εἶναι γιατί δέν ἐμπιστεύεσαι τόν ἑαυτό σου στόν Χριστό, ἀλλά νομίζεις ὅτι ἐσύ θά διορθώσεις τόν ἑαυτό σου. Ὄχι! Ὁ Κύριος θά σέ διορθώσει. Ὁ Κύριος θά σέ συγχωρήσει. Ὁ Κύριος θά σέ ἀπαλλάξει ἀπό τήν ἁμαρτία, ὁ Κύριος θά σέ καθαρίσει. Λοιπόν, ἡ Παναγία μᾶς καλεῖ νά γιορτάσουμε. Νά τό πιστέψουμε αὐτό καί νά ξενοιάσουμε ἀπό ὅλα τά ἄλλα.

Ὁ Κύριος κάνει λόγο γιά κάποιον ἄρχοντα πού χάρισε ἕνα μεγάλο χρέος σέ ἕναν δοῦλο του. Καί ὁ δοῦλος αὐτός ὄχι μόνο δέν χάρισε τό πολύ μικρό χρέος ἑνός συνδούλου του, ἀλλά τόν πῆγε καί στή φυλακή.
Στίς ἡμέρες μας ἡ σημερινή παραβολή εἶναι ὅ,τι χρειάζεται. Διότι, ὄχι μόνο κατά συγκεκριμένο τρόπο δέν συγχωρεῖ κανείς τά σφάλματα τῶν ἄλλων, ἀλλά γενικά ὁ καθένας νομίζει ὅτι φταῖνε οἱ ἄλλοι. Πολύ σπάνια νά βρεθοῦν ἄνθρωποι πού πάντοτε βλέπουν τό δικό τους σφάλμα, τό δικό τους ἐλάττωμα, τή δική τους αἰχμή, τή δική τους κακή συμπεριφορά καί πρόθυμα-πρόθυμα συγχωροῦν καί τό πιό χτυπητό σφάλμα τῶν ἄλλων ἀπέναντί τους. Εἶναι μιά καθολική ἀρρώστια αὐτό σήμερα. Καί χρειάζεται τό συντομότερο νά συνειδητοποιήσουμε τήν ἀσθένειά μας, νά δοῦμε καλά τό φταίξιμό μας καί νά πᾶμε στόν Χριστό νά μᾶς θεραπεύσει. Καί θά τό κάνει ὁ εὔσπλαχνος Θεός.

Μᾶς ἐπισημαίνει ὁ ὅσιος Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής (γιόρταζε χθές): Ἡ πρᾶξις τῆς νοερᾶς προσευχῆς εἶναι νά βιάσης τόν ἑαυτό σου νά λέγης συνεχῶς τήν εὐχή μέ τό στόμα, ἀδιαλείπτως. Πῶς ὅμως πρέπει νά λέμε τήν εὐχή; Γρήγορα ἤ ἀργά-ἀργά; Ἀναλόγως· ὅπως μπορεῖ κανείς καλύτερα νά τό συνηθίσει, ἔτσι πού νά τόν ὠφελεῖ. Ὅλο τό θέμα πάντως εἶναι νά κρατᾶς τόν νοῦ νά μή φεύγει, ἀλλά νά «κολλάει» στά λόγια, στό περιεχόμενό τους, ὄχι βέβαια σάν μιά μηχανή. Ἀκόμη, νά μή φαντάζεσαι τίποτε· διότι τό Θεῖον εἶναι ἀνείδεον, ἀφάνταστον… Ὅποιος, λοιπόν, βιάσει τόν ἑαυτό του σ᾿ αὐτό τό ἔργο καί ἐπιμένει, σιγά-σιγά ἀρχίζει καί αἰσθάνεται ὅτι σάν νά εἶναι πολύ κοντά του ὁ Χριστός, κάθεται καί τόν ἀκούει ὅταν τοῦ μιλάει, καί διαπιστώνει ὅτι ἀπαντᾶ καί τόν δέχεται, τόν ἀγαπάει. Καί ὅταν αὐτό πολυχρονίση, τό συνηθίζει ὁ νοῦς καί τό λέγει ὅλα τῆς ζωῆς σου τά ἔτη χωρίς κόπον, μᾶς βεβαιώνει ὁ ὅσιος.

Ἐάν γάρ τολμήσω συνεισελθεῖν εἰς τόν νυμφῶνα, ὁ χιτών με ἐλέγχει, ὅτι οὐκ ἔστι τοῦ γάμου. «Ἐάν τολμήσω νά εἰσέλθω μαζί μέ τούς ἄλλους, τούς ἀξίους πού προσέρχονται στή θεία Κοινωνία, τό ἔνδυμά μου μέ ἐλέγχει». Τό τροπάριο αὐτό τό ἔκανε ἕνας ὄχι τυχαῖος χριστιανός, ἀλλά ἕνας ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ ἴδιος αἰσθάνεται ἔτσι.
Ἀκριβῶς τό νά αἰσθάνεσαι ὅτι δέν ἔχεις ἔνδυμα γάμου, αὐτό ἤδη εἶναι ἔνδυμα γάμου. Τό νά αἰσθάνεσαι ὅτι εἶσαι ἀνάξιος, σημαίνει ὅτι εἶσαι ἄξιος· ὅτι μπορεῖς νά προχωρήσεις. Αὐτό τό μυστικό ὅποιος τό μάθει, τό δεχθεῖ… Ἀλλά αὐτό εἶναι ἰσοπέδωση τοῦ ἀνθρώπου· συντρίβεται ὁ ἄνθρωπος, πάει καί τό τουπέ του καί ἡ ἰδέα πού ἔχει γιά τόν ἑαυτό του, πᾶνε καί ὅλα. Ἐγκαταλείπεται πιά στήν εὐσπλαχνία καί στό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ταπεινώνεται, μετανοεῖ… Μπορεῖ νά σταθεῖ ὕστερα κάποιο ἐμπόδιο; Ὁ Θεός ἀμέσως ἐπεμβαίνει μέ τή χάρη του, μέ τό ἔλεός του καί σέ καθαρίζει.